The Economist: Moskvanın Cənubi Qafqazda təsirini itirmə sürəti heyrətləndiricidir...

İrəvanla Bakı arasında sülh Ermənistana Rusiyadan yan keçməklə Çin və Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən Orta Dəhliz (və ya Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) adlanan yerə daxil olmağa imkan verəcək.

Poliqon xəbər verir ki, bu barədə “The Economist” qəzeti geniş analizində yazır. Nəşr qeyd edir ki, Kreml bu prosesi dayandırmağa çalışır, lakin Moskvanın Cənubi Qafqazda təsirini itirmə sürəti heyrətləndiricidir.

“Cəmi beş il əvvəl Ermənistan və Azərbaycan arasında Dağlıq Qarabağ uğrunda 44 günlük müharibə nəticəsində Rusiya regionda dominantlıq edirdi”, deyə nəşr vurğulayır.

Məqalədə bildirilir ki, keçmiş SSRİ-nin digər yerlərində olduğu kimi, “Dağlıq Qarabağ”da da “dondurulmuş” münaqişə Rusiyanın regionda təsirinin əsas elementi olub. Azərbaycan 2020-ci ildə İkinci Qarabağ Müharibəsinə başlayanda Rusiya qismən 2018-ci ildə Nikol Paşinyanı hakimiyyətə gətirən “Məxməri inqilab”a cavab olaraq Ermənistanı müdafiə etməkdən imtina etdi. Putin atəşkəs elan edilməmişdən əvvəl Azərbaycanı ərazisinin bir hissəsini işğaldan azad etməyə imkan verdi ki, bu da Rusiyaya “Dağlıq Qarabağ”a “sülh məramlı” adı qoşun yeritməyə imkan verdi.

Atəşkəs bəyannaməsi həm də regionda Azərbaycanın əsas hissəsini Türkiyə və İranla sərhəddə Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirməli olan nəqliyyat dəhlizlərinin (avtomobil və dəmir yolunun açılması nəzərdə tutulurdu) bərpasına yönəlmişdi. Müqaviləyə Putinə FTX-nın nəqliyyat dəhlizinə nəzarət edəcəyi barədə maddə də əlavə edilmişdi.

Nəşr yazır ki, bütün bu intriqalar və gizli planlar Putinin 2022-ci ildə Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən sonra boşa çıxdı. Növbəti il Azərbaycan 24 saatdan az müddətdə bütün Dağlıq Qarabağı işğaldan azad etdi və bundan sonra Rusiya “sülhməramlılarını” Qarabağdan geri çəkməyə məcbur oldu.

Karnegi Beynəlxalq Sülh Fondunun eksperti Zaur Şiriyev “The Economist”ə bildirib ki, Azərbaycan öz qələbəsindən ruhlanaraq Moskva ilə bərabərhüquqlu ünsiyyət qurmağa çalışmağa başlayıb.

Azərbaycan son zamanlar getdikcə daha çox gücünü nümayiş etdirir və FTX-nın Naxçıvana gedən nəqliyyat dəhlizinə nəzarət etməsini istəmədiyini açıq şəkildə bildirir. Bakı hesab edir ki, dəhliz ABŞ-nin iştirakı ilə neytral beynəlxalq təşkilat tərəfindən idarə olunmalıdır.

Nəşr qeyd edir ki, Rusiyanın regionda nüfuzunun azalması Putini narahat edir, çünki bu yolla Putinin Asiyaya, xüsusən də İrana nəqliyyat dəhlizləri qurmaq planlarını təhlükə altına girir. Bu dəhlizlər Rusiyaya Qərbin sanksiyalarından yan keçmək üçün lazımdır və Qərblə münaqişənin kəskinləşməsi zamanı vacibdir.
Rusiya polisi tərəfindən İki nəfərin öldürüldüyü Yekaterinburqda 50 azərbaycanlıya qarşı basqınla bağlı Bakı ilə Moskva arasında qarşıdurmaya jurnal iki ölkə arasındakı daha geniş münaqişə prizmasından baxır.

“Mübahisə Azərbaycan və Ermənistan arasındakı nəqliyyat dəhlizində Rusiyanın hərbi mövcudluğu ideyasına son qoydu”, deyə “The Economist” yazır.

Nəşr hesab edir ki, Bakı ilə Moskva arasında mübahisə səngimiş ola bilər, lakin yüksələn regional güclə keçmiş imperiya arasında daxili gərginlik səngiməyəcək.

“The Economist” yazır ki, Ermənistanda Rusiyanın xalq dəstəyi yoxdur. Qarabağı itirdikdən sonra Putini müttəfiq kimi görən ermənilər azdır.

“Öz növbəsində Ermənistan Azərbaycanla müharibədə məğlub olduqdan sonra Rusiyanın təsirindən qurtulmağa, Aİ və Türkiyə ilə yaxınlaşmağa çalışır. Türkiyə ilə Ermənistan arasında 1993-cü ildən bağlanan sərhədin açılması Ankaranın “Cənubi Qafqazda yüksələn ulduz” və regionun təhlükəsizliyinin təminatçısı rolunu gücləndirəcək. Lakin Türkiyənin Azərbaycanın razılığı olmadan bunu etmək istəmədiyi görünür. Bu vəziyyətdə Rusiya hakimiyyəti gələn il seçkiləri gözlənilən Paşinyandan xilas olmaq üçün səylərini əsirgəmir. Moskva Ermənistanı Rusiyanın orbitinə döndərmək üçün bir zamanlar uğurlu olan “gürcü ssenarisi”ni təkrarlamağa çalışır”, deyə nəşr qeyd edir.

Poliqon.info